شمس الدين حافظ
437
ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )
353 - « سبزپوشان » اى رُخَت چون خُلد و لعلت سلسبيل * سلسبيلت كرده جان و دل سَبيل سبزپوشانِ خَطَت بر گردِ لب * همچو مورانند گردِ سلسبيل ناوكِ چشمِ تو در هر گوشهاى * همچو من افتاده دارد صد قتيل يا رب اين آتش كه در جان منست * سرد كن ز انسان كه كردى بر خليل من نمىيابم مجال ، اى دوستان * گرچه دارد او جمالى بس جميل پاىِ ما لنگست و منزل بس دراز * دستِ ما كوتاه و خرما بر نخيل يا مكش بر چهره نيل عاشقى * يا فروبَر جامهء تقوى به نيل شاه عالم را بقا و عِز و ناز * باد و هر چيزى كه باشد زين قبيل حافظ از سر پنجهء عشقِ نگار * همچو مور افتاده شد در پاىِ پيل * توضيحات : سلسبيل ( نام چشمهاى در بهشت ) سبيل كرده ( وقف كرده - مباح ) خلد ( بهشت ) لعل ( استعاره از لبان معشوق ) رخ ( چهره ) سبزپوشان ( كسانى كه بر چهره نقش و نگار مىكردند - سبزپوشان خط - سبزپوشانى كه خط رخسار آرايش مىدهند ) يا رب ( منادا - اى خدا ) خليل ( مقصود حضرت ابراهيم - تلميح دارد ) ناوك چشم ( نگاه نافذ چشم محبوب ) قتيل ( كشته ) ز آنسان ( آنگونه - همان گونه ) جميل ( زيبايى فوقالعاده ) نخيل ( درخت خرما ) نگار ( محبوب ) معنى بيت ( 1 ) ( اى جانان چهرهات چون بهشت و لب تو چشمهء بهشتى است و سلسبيل لب شيرين تو ، جان عاشقان را مباح كرده است ) معنى بيت ( 2 ) ( سبزپوشانى كه همان خط صورت تو مىباشند بر اطراف لبت مانند مورچگان بر چشمهء بهشتى به صف آراستهاند ) معنى بيت ( 9 ) ( حافظ از سرپنجهء محبوب مانند مورى است كه به پاى فيلى افتاده است ) . * ترجمه : * نتيجهء تفأل : 1 - آتشى درافتاده كه جان و جسم شما را مىسوزاند ، از خداوند مىخواهى كه آن را سرد كند همانطورىكه آتش را بر حضرت ابراهيم سرد فرمود . 2 - سعى كن بىتابى نكنى و طاقت و شكيبايى را از دست ندهى ، چون اين نيت بسيار اهميت دارد و بايد رنج را تحمل كنى ، بدانكه ، در حال امتحان هستى . 3 - جانان دور است پس نه پايت به منزلش مىرسد نه دستت به ثمرهاش ، جز اينكه صبر كنى . 4 - با تلاش و كوشش و توكل بر خدا انجام اين نيّت امكانپذير است و لا غير . 5 - تاكنون چندين بار به تو نارو زدهاند چرا از لجبازى دست برنمىدارى ، يكدندگى هم حد و اندازهاى دارد ، اكنون كه عاقل شدهاى از نيروى صبر و شكيبايى كمك بگير و با انديشه و تفكر عمل كن زيرا به نيروى بازو و ثروت و منازعه در اين راه اثرى ندارد . 6 - پندى دوستانه برايت دارم : « كارهايى كه انجام مىدهيد بىغرض و مرض ، با تقوى و با حسن نيت باشد . 7 - براى دولتمند شدن خود را زحمت مده زيرا دولتمندى بالهايى دارد كه مثل عقاب در آسمان مىپرد ، شما نيز اگر مىخواهيد دولتمند شويد ، با نيروى ايمان و اعتقاد و توكل عمل كنيد زيرا هركه شريعت را ترك كند و يا ايمان خود را ضعيف سازد در حقيقت شرارت و شرير را مىستايد اما هركه شريعت را نگاه دارد از شرير و بدى نفرت دارد . 8 - اگر مىخواهيد عاقبت و سرانجام اين كار نيكو شود در 6 شب متوالى با حضور قلب و معنى از سوره مباركه « يونس » آيهء 10 تا 6 آيه بعد از آن را بخوانيد . 9 - اينترنت و امواج اگرچه اطلاعات مفيدى به شما مىدهند ولى مواظب باشيد ، گمراه نشويد .